Prania e arbëreshëve në rajonin e Abruzzo-s sot identifikohet kryesisht me vendbanimin Villa Badessa (në gjuhën arbëreshe: Badhesa). Kjo qytezë u themelua nga një grup familjesh të shpërngulura nga Piqerasi, fshat në jug të Shqipërisë.
Teksti e fotot Rexhep Rifati
Vala e fundit të arbëreshëve cilët u sistemuan në territorin italian, ishin shqiptarët e Badhezës 1743 (Villa Badessa), kërkova që edhe unë, vizitën time të fundit në 50 ngulimeve arbëreshe, ta mbyllja me Badesën. Arbëreshët e Badhesës kur mbritën në Itali gjetën ngrohtësi dhe mikpritje në Mbretërinë e Napolit.
Në Badhesa gjuha arbëreshe flitet pak, por identiteti ruhet në ritualin liturgjik bizantin. Sot ekziston një kishë e ritit greko-bizantin, e cila i përket Eparkisë së Lungro-s, në Kalabri.
Maximilian Lambertz, filologu dhe gjuhëtari nga Vjena, më 1912-1913, kreu kërkimet gjuhësore në popullsinë e Badhesës. Imazhet e tyre me veshjet karakteristike ruhen ende sot në Arkivin Fotografik të Bibliotekës Kombëtare Austriake të Vjenës (Bildarchiv der Österreichischen Nationalbibliothek, Wien), duke u bërë kështu të përjetshëm.
Villa Badessa
La presenza degli Arbëresh in Abruzzo oggi è principalmente identificata con l’insediamento di Villa Badessa (in lingua arbëresh: Badhesa).
Questa città è stata fondata da un gruppo di famiglie sfollate da Piqerasi, un villaggio nel sud dell’Albania.
Sicome l’ultimo insediamento arbëresh che si stabilì nel territorio italiano fu Badheza 1743 (Villa Badessa), chiesi che anch io, lo chiudessi questo tour delle 50 paesi arbërresh con Badheza. Gli arbëresh di Badhesa quando arrivarono in Italia trovarono calore e ospitalità nel Regno di Napoli.
A Badhesa si parla poco la lingua arbëresh, ma l’identità è conservata nel rito bizantino. Oggi esiste una chiesa di rito greco-bizantino, che appartiene alla Diocesi di Lungro, in Calabria.
Maximilian Lambertz, filologo e linguista viennese, nel 1912-1913 condusse ricerche linguistiche sulla popolazione di Badhesa. Le loro immagini con costumi caratteristici sono ancora oggi conservate nell’Archivio fotografico della Biblioteca nazionale austriaca di Vienna (Bildarchiv der Österreichischen Nationalbibliothek, Wien), diventando così senza tempo.
