Kukësi është kthye në një kështjellë, si të thuash, e paralizuar. Kukësi tani shihet jo se ç’do të ndodhte në të po t’ish me popullsi të dhjetëfishuar, por si një qytet, që me rrethinat e tij e ka këtë popullsi, do me thënë, të dhjetëfishuar.
Nga Petrit Palushi, Kukës
Qyteti tani i ngjan një metropoli ku është llogaritë deri n’imtësi si të realizohet lëvizja e 200 mijë vetëve, pothuajse dhjetë herë më e madhe se e shtatë a tetë ditëve më parë; sikur administrohet përmes një dore magjike, se për kah duhet të shkojë kjo lumnajë njerëzish.
Në shtypin e ditës po përmendet shpesh në formë pyetje, por edhe në formë habie: Ç’do të pësonin, bie fjala, Franca dhe Gjermania, nëse popullsia e tyre do të dhjetëfishohej? Por, si çdo krahasim që mund të çalojë dhe është e natyrshme që çdo krahasim të çalojë do t’ish e udhës të shiheshin dy qytete me popullsi të përafërt. Atëherë, edhe krahasimi do t’ish më në shtratin e vet. Pra, ndërsa është gjallësuar dhe rigjallësuar fantazia e gazetarëve se çdo të ndodhte me X apo Y vend, nëse popullsia e tyre do të dhjetëfishohej, për qytetin e Kukësit, kjo lloj fantazie mbetet e paprovueshme, e bllokuar dhe si të thuash, e paralizuar. Kukësi tani shihet jo se ç’do të ndodhte në të po t’ish me popullsi të dhjetëfishuar, por si një qytet, që me rrethinat e tij e ka këtë popullsi, do me thënë, të dhjetëfishuar. Kukësi shihet këto ditë jo si ç’mund t’ishte, por siç është: Merr frymë jo si më parë, por dhjetë herë më tepër dhe çdokush e di se në këtë qytet me shumë vështirësi mund të gjesh shokun, mikun, apo të afërmin, por në anën tjetër, me shumë lehtësi mund të venerosh se s’ka gjë më t’epërme për të ardhurit që u dëbuan me forcë, sesa dëshira e ngutshme për t’u rikthye prapë atje, në katundet apo qytetet e tyre.
Aty nga ora dy mbas mesit të natës, nga Londra më merr në telefon piktori dhe studiuesi Agim Morina dhe më thotë se u kish dhënë numrin tim të telefonit të shtëpisë disa të njohurve të tij, që ndodheshin kryesisht në Londër dhe me t’u futë në lidhje me ta, të interesohesha sadopak për familjet e tyre që kishin mbërritë ose mund të vinin së shpejti në Kukës.
Ndërkohë, ai shtoi:
- Përsa po i përcjell lajmet, nuk mund ta marr me mend se ku po qëndrojnë dhe ku mund të qëndrojnë gjithato njerëz.
I them: – Njerëzit janë kudo. Qyteti është i mbushur me njerëz. Vetëm n’eprina të ndërtesave nuk ka njerëz.
Ç’do të ndodhë me këtë qytet?
Është një nga pyetjet që shtrohet në faqet e shtypit të përditshëm.
Një pyetje e tillë përmban shumë gjëra njëherësh: Frikë, ankth, habi dhe kuriozitet. Në disa raste qy- teti po krahasohet me Titanikun, që prej orës n’orë pret me u fundosë.
Por qyteti është shumë më ndryshe. Krejt më ndryshe. Ai sikur rri krejt dehshëm dhe të ngjan me një anije të dehun (Po shënoj këtu titullin e një proze të shkurtë t’Anton Pashkut). Kjo anije po mbushet e mbushet, lëkundet si e dehun, dhe, megjithëse është mbushur kulmas me njerëz anija nuk e humbet drejtpeshimin dhe njerëzit vazhdojnë të qendrojnë jo më si mbi një anije gjigande, por si mbi krahët e njëri – tjetrit.
Qyteti të ngjan edhe me një kështjellë gjigande, por jo si kështjellat e zakonshme me të cilat janë mësuar njerëzit. Jo si me kështjellat që mund t’i kenë pa nëpër filma. As si me kështjellat që i kanë pa me sytë e tyre dhe mund t’u kenë mbet vetëm rrënojat. Kukësi është kthye në një kështjellë me të gjitha dyert e hapta, ku njerëzit hyjnë me mijëra në çdo kohë të ditës e të natës. Ata hyjnë pa trokitë. Ata s’kanë ku të trokasin. Ata s’kanë ku të trokasin se çdo derë është e haptë.
Sot ka rënë shi gjithë ditën e lume.
Kupa e qiellit sikur po shembej dhe po zinte ndër të çdo gjë që ndodhej mbi tokë. Njerëzit qenë futë ndër strehë të ndërtesave, nëpër shkallët e tyre, ndër pemët përbri rrugëve, ndërsa ndërtesa e Pallatit të Kulturës “H. Prishtina”, mbante me qindra njerëz brenda, që rrinin në këmbë dhe shumë ngjitmas njëri me tjetrin.
Dy rrugët që të çojnë për tek Gjashtëkatëshi, njëra që vjen prej Hotel Gjallica dhe tjetra prej Bar
- Restaurant të Liman Zenelit qenë të mbushura kulmas me ujë shiu. Dy rrugët formonin dy përrej të mëdhenj, të fryrë, që derdheshin në lumnajën tjetër me ujë shiu, që mezi e mbante rruga dhe e çonte teposhtë, mu në kryqëzim të katër rrugëve. Por kryqëzimi tashmë nuk dallohej: Rrugët që të çonin aty qenë të këputura si me forcë nga fusha e madhe me ujë që kish marrë formë
Te një ndërtesë dykatëshe të pambaruar të Agron Xh. Elezit, mu aty pranë Hotel Gjallica, njerëzit qenë futë brenda për t’i shpëtuar shiut të rrebeshtë, por ndërtesa qe pa dyer e dritare dhe ç’binte jashtë sikur futej brenda, bash në trupat e tyre.
- Ç’bëhet kështu? – i them Agronit. – Këtu do rrinë?
- Nuk e di, – ma ktheu. – Po të kem mundësi i ndërtoj brenda një nate e një ditë edhe dy kate të tjera, se po vijnë shumë njerëz.
Edhe lulishtet para ndërtesës së Telekomit, Drejtorisë Arsimore dhe të Bankës, qenë të mbushu- ra me njerëz. Shiu binte por ata nuk lëviznin. Ata nuk lëviznin se nuk kishin ku të shkonin: Të gjitha strehët e ndërtesave qenë të zëna. Tek – tuk mund të dalloje ndonjë çadër, ndërsa në disa vende njerëzit kishin hapë batanijet dhe i kishin vënë përmbi krye.
Shiu binte, por kambistët, me çadra në duar vazhdonin të përditshmen.
Sot m’u duk se qenë shtuar më tepër dhe qe e vështirë të prishje rreshtin e tyre e të kaloje nëpër rruginën pranë ndërtesës së Telekomit. Kambistët kërkonin vetëm marka gjermane dhe dollarë amerikanë (Në mbrëmje, dikush më tha se kambistët e ndryshonin kursin e këmbimit dy – tri herë brenda ditës).
Gazetarët Jonuz Hallaçi dhe Riza Hoxha më
thonë se edhe lajmi më i ri vjetërohet menjëherë, diçka të cilën e përjetoja vetë çdo ditë.
Sulejman Dida, që përcjell disa herë brenda ditës informacione për Radio Tiranën thotë se në informacionet e mbrëmjes vështirë se mund të përcillet ndonjë lajm i mëngjesit apo i paradites, se gjatë ditës ndryshonte gjithçka. Lajmet e reja vinin me shpejtësinë e erës.
Milazim Halili më thotë: “Një ditë e mijëra detaje”.
Ma pas më tregon se në mbrëmjen e 27 marsit, mu aty para Radio Kukësit zunë vend mbi 80 vetë. Të lodhur e të mërzitur ku s’shkonte më. Një plak i ulur në stol kish vu bërrylat te gjujtë dhe as e ngrinte kryet. I avitet dhe i flet. S’i ktheu përgjigje. Mbas do kohe e ngre kryet dhe thotë: “Nuk e di ku e kam familjen… ” dhe ofshante. I jep një paketë me cigare dhe plaku thuajse për njëzet minuta e sosi paketën. I pinte cigaret krejt rrëmisht, njana mbas tjetrës.
























